maski i oczy   umaszczenie   wystawy   czas na zmianę   husky w Polsce   szczeniak   rozwój szczeni±t   nauka wystawiania   lektura   karmy

C H O R O B Y

Jak pisałam wcze¶niej na stronie "husky w Polsce" ważn± rzeczn±, na któr± trzeba zwrócić uwagę przy zakupie szczeniaka, jest zdrowie jego rodziców. Siberian husky jest ras± raczej odporn± i nie sprawiaj±c± problemów zdrowotnych - jest jednak kilka chorób na które warto zwrócić uwagę, by w póĽniejszym okresie jego rozwoju nie mieć uci±żliwych zarówno dla nas jak i dla samego psa problemów.

Wymienię tu najczę¶ciej spotykane schorzenia, na które możemy domagać się za¶wiadczeń lekarskich od hodowcy stwierdzaj±cych brak nosicielstwa lub choroby u psów.

Dysplazja stawów biodrowych.

Dysplazja stawów biodrowych u psów jest schorzeniem , które dotyczy sporej czę¶ci psów, nawet tych najlepszych. Dysplazja to nienormalny rozwój stawów biodrowych (zwykle obu). Polega na niedorozwoju panewki miednicy, jej więzadła i głowy ko¶ci udowej, co daje obraz nadwichnięcia. Najczę¶ciej schorzenie to występuje u psów ras pracuj±cych, osi±gaj±cych spor± masę i wzrost w stosunkowo krótkim czasie. Im szybsze i większe przyrosty dzienne, tym szybciej postępuje schorzenie. Dysplazję można rozpoznać już w 8 tygodniu życia szczenięcia wykonuj±c zdjęcie RTG. Jednak jeżeli objawy s± słabo widoczne, bez dodatkowych badań może zostać nie rozpoznana do końca życia. Pocz±tkowe objawy dysplazji to zaburzenia ruchu - krótki kołysz±cy chód, a w galopie i kłusie skakanie jak królik. Czę¶ciej jednak pies oprócz nieznacznej kulawizny (któr± się często lekceważy) nie wykazuje żadnych objawów i dopiero zdjęcie RTG ukazuje smutn± prawdę.

S± trzy sposoby oznaczania dysplazji biodrowej- literowy, cyfrowy, plusem i minusem.

·         wolny od dysplazji (normal) 0 , A lub -,

·         podejrzany ale jeszcze w normie (near normal) 1 , B lub -/+,

·         lekka dysplazja (light) 2 , C lub + ,

·         ¶rednia (moderate) 3, D lub ++ ,

·         ciężka (severe) 4, E lub +++,

W przypadku oznaczenia cyfrowego lub literowego dochodzi jeszcze stopniowanie w skali 1-3 ( dla A tylko 1-2).

·         A1 - całkowicie wolny od dysplazji,

·         A2 - wolny, ale jedna ze stron nie jest czysta w 100%,

·         B1 - nie ma jeszcze dysplazji, ale nie wszystko jest w normie,

·         B2 - może być np. jedna strona A, druga C,

·         C1 - np. obie strony s± dysplastyczne lekko,

·         C2 - jedna strona lekko, druga ciężej.

Dysplazja jest wad± dziedziczn± i dlatego też z hodowli należy eliminować psy obarczone tym schorzeniem. Jeżeli kupujesz szczeniaka to zawsze warto zapytać o wyniki prze¶wietlenia na dysplazję obojga rodziców, a je¶li jest taka możliwo¶ć to najlepiej poprosić o pokazanie wpisu do rodowodu( wynik tego badania zawsze musi być wpisany przez specjalistę w rodowodzie razem z piecz±tk±, dat± i nr badania) . Jeżeli takiego nie posiadaj±, lub jest dodatnie to musisz się poważnie zastanowić nad tym czy chcesz mieć psa, który po jakim¶ czasie może być upo¶ledzony ruchowo i nie będzie spełniał twoich oczekiwań. Jedyn± skuteczn± metod± walki z t± chorob± jest przeprowadzenie operacji stawu biodrowego lub wykonanie po jednym zastrzyku z odpowiednim lekarstwem w każdy staw biodrowy ( koszt jednego zastrzyku wynosi około 400 zł). Wszystkim psom z dysplazj± zaleca się minimaln± ilo¶ć ruchu (bez skakania) - wyobraĽcie sobie teraz jak musi się czuć husky z dyspazj± , kiedy jego życie to bieganie. Niestety Siberian Husky nie s± objęte w Polsce  obowi±zkiem prze¶wietlenia na dysplazję, a warto byłoby doł±czyć tę rasę do pozostałych u których jest to wymagane.

Nie wierzcie hodowcom, którzy zapewniaj± Wam że 7 tyg. szczenię jest, np zbadane w kierunku dysplazji - bo to nie będzie na pewno prawda. Zazwyczaj badaniu poddawane s± psy dorosłe w wieku 1,5 roku dlatego tak ważne jest by to rodzice szczeni±t byli przebadani.

Spis lekarzy w Polsce uprawnionych do odczytu zdjęć RTG 

1. Prof. dr hab. Stanisław Koper, lek.wet. Renata Komsta
Akademia Rolnicza, Zakład Radiologii i Ultrasonografii, ul. Głęboka 30, 20-612 Lublin

2. dr Tadeusz Narojek
SGGW , Wydział Medycyny Weterynaryjnej, Katedra Nauk Klinicznych, Oddział Diagnostyki obrazkowej
ul. Nowoursynowska 159c, 02-787 Warszawa

3. dr hab. Marek Nowicki
Uniwersytet Warminsko-Mazurski, Katedra i Klinika Chirurgii i Rentgenologii
ul. Oczapowskiego 14, 10-957 Olsztyn

4.dr Jan Siembieda
Akademia Rolnicza, Klinika Chirurgii Zwierz±t,
Plac Grunwaldzki 51, 50-366 Wrocław

Jaskra

Większo¶ć wła¶cicieli zwierz±t, zapytana o sytuacje, w których ich pies czy kot wymaga natychmiastowej pomocy lekarza weterynarii, opowiada o wypadku samochodowym, pogryzieniu przez innego psa, drgawkach, porażeniu pr±dem czy nagłym omdleniu. I tylko czasami zdarza się kto¶, kto oprócz tych sytuacji wymienia także objawy jaskry. To schorzenie wymaga udania się na tzw. "ostry dyżur" nie po to, aby uratować psu czy kotu życie, ale po to aby uratować tak ważn± rzecz jak± jest wzrok. Jaskra jest to schorzenie polegaj±ce na zwiększeniu ilo¶ci płynu w obrębie gałki ocznej, a dokładnie w komorze przedniej oka. Ten płyn nazywamy fachowo ciecz± wodnist± i jest on niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania oka i poprawnego widzenia - zawiera on substancje odżywcze dla rogówki i soczewki. Kiedy tego płynu jest zbyt dużo, ro¶nie także ci¶nienie w gałce ocznej. To podniesione ci¶nienie w krótkim czasie niszczy nieodwracalnie wewnętrzne struktury oka np. siatkówkę czy nerw wzrokowy.
   W zdrowym oku ciecz wodnista produkowana jest stale przez tzw. ciałko rzęskowe. Z niego jest przekazywana do komory przedniej oka . St±d jest usuwana z komory  przez tzw. k±t tęczówkowo-rogówkowy. Taki obieg cieczy wodnistej odbywa się cały czas - ale ilo¶ć tej cieczy jest stale taka sama - bowiem je¶li przypłynie np. 1 ml nowej to usuwany jest też dokładnie 1 ml starej. Jaskra jest najczę¶ciej spowodowana utrudnionym odpływem cieczy wodnistej z oka. Ciecz jest stale produkowana i stale napływa do komory przedniej  ale usuwana jest tylko niewielka jej ilo¶ć. Ci¶nienie ro¶nie a przednia komora rozszerza się - można to porównać do balonu, który nadmuchujemy - im więcej powietrza tym większy balon, ale w końcu ci¶nienie jest tak duże, że balon pęka. Gałka oczna jest tak mocna, że nawet przy bardzo wysokim ci¶nieniu nie pęka, ale wszystkie jej wewnętrzne elementy ulegaj± zniszczeniu.

   Przyczyn± jaskry mog± być dziedziczne wady k±ta tęczówkowo-rogówkowego b±dĽ też jaskra może być skutkiem innych chorób gałki ocznej np. infekcji, przemieszczenia soczewki czy też uogólnionych chorób np. FAIDS u kotów.

   Dziedziczne wady k±ta tęczówkowo-rogówkowego zdarzaj± się najczę¶ciej u takich ras psów jak basset, Bouvier des Flandres, cocer spaniel, husky, jamnik, pudel miniaturowy, terriery, sznaucer miniaturowy. U każdej z ras zmiany w k±cie tęczówkowo-rogówkowym s± różne, ale skutek jest zawsze ten sam - ciecz wodnista nie może odpływać swobodnie z przedniej komory oka. Przez pierwsze lata życia choroba nie ujawnia się, dopiero po 2-3 latach pojawiaj± się objawy - zwykle najpierw w jednym oku a potem, za jaki¶ czas, w drugim.
   Jak wspomniano, jaskrę mog± także powodować inne choroby. Najprostszym przykładem jest rana gałki ocznej - powoduje ona zakażenie i pojawienie się ropy, która "zatyka" k±t tęczówkowo-rogówkowy. Inn± chorob±, której skutkiem może być jaskra jest przemieszczenie się soczewki. Soczewka jest zawieszona na drobnych włóknach, które z wiekiem mog± osłabn±ć i pękn±ć. Soczewka spada wtedy np. w okolice k±ta tęczówkowo-rogówkowego i działa jak wielki korek. Czasami przyczyn± jaskry mog± być nowotwory tęczówki - guz rosn±cy wewn±trz gałki ocznej może utrudnić odpływ cieczy wodnistej.

   Najczę¶ciej objawy jaskry dotycz± tylko jednego oka. Na pocz±tku choroby pojawia się silny ból gałki ocznej, który powoduje, że zwierzę staje się osowiałe, często ma słabszy apetyt lub w ogóle nie je. Może pocierać głow± o dywan, meble, czy próbować trzeć oko łap±. Często chowa się w ciemnym miejscu. Oko może być powiększone i jakby "wystawać" bardziej niż drugie. Kiedy popatrzymy uważnie, zauważymy silnie rozszerzon± Ľrenicę, która nie reaguje na ¶wiatło b±dĽ reaguje bardzo powoli - mija kilka sekund zanim zwęży się. Oko jest silnie przekrwione - widać bardzo dużo naczynek krwiono¶nych.
   Czasem można także zauważyć, ze oko jest pokryte jakby mgiełk± - jest to obrzęk rogówki, który może być objawem także innych chorób.
   Niezależnie od tego, który z tych objawów zostanie zauważony, należy zabrać psa do lekarza weterynarii. I nie oznacza to wizyty w następny wtorek tylko natychmiastow± wizytę - jeszcze tego samego dnia. W innym wypadku utrata wzroku jest praktycznie pewna.

   Najważniejszym celem w leczeniu jaskry jest jak najszybsze obniżenie ci¶nienia w gałce ocznej. Osi±gamy to poprzez podawanie specjalnych leków - zarówno dożylnie, doustnie jak i bezpo¶rednio do oka. Kiedy już uda się obniżyć czasowo ilo¶ć cieczy wodnistej, okulista stara się rozpoznać, czy jaskra wyst±piła jako skutek wady dziedzicznej czy jej przyczyn± jest inna choroba. Ma to zasadnicze znaczenie w wyborze odpowiedniego leczenia.
   Niestety, stosowane z powodzeniem u ludzi leki, nie przynosz± zasadniczej poprawy u psów. Dlatego nadal najskuteczniejsze pozostaje leczenie operacyjne. Zależnie od przyczyny będzie to np. usunięcie przemieszczonej soczewki, usunięcie guza czy tzw. krioterapia, w której działamy na gałkę oczn± ciekłym azotem. Czasami, mimo zastosowania odpowiedniego leczenia, niezbędne może być usunięcie całej gałki ocznej.

Katarakta ( zaćma)

 Soczewka jest sferyczn±, przezroczyst± struktur± zawieszon± na tzw. obwódce rzęskowej. Wraz z rogówk±, ciałem szklistym i ciecz± wodnist±, soczewka jest odpowiedzialna za skupianie promieni ¶wietlnych, tak aby powstaj±cy na siatkówce obraz był ostry i jak najdokładniejszy. Soczewka ma także możliwo¶ć zmiany kształtu (dzięki pracy mię¶ni w obwódce rzęskowej), co pozwala na odpowiednie ogniskowanie obrazu przedmiotów widzianych z bliska i z daleka - zjawisko to nazywamy akomodacj±.
BR> Termin "zaćma" oznacza zmętnienie soczewki, które powoduje, że jest ona czę¶ciowo lub całkowicie nieprzezierna i nie przepuszcza promieni ¶wietlnych w gł±b gałki ocznej.
U psów wyróżnia się zaćmę wrodzon±, dziedziczn±, starcz± oraz wtórn±. U Golden Retrieverów występuje najczę¶ciej zaćma dziedziczna oraz rzadziej - zaćma wtórna (będ±ca skutkiem innych chorób np. cukrzycy czy gPRA) oraz zaćma starcza.

Zaćma dziedziczna jest chorob± przewlekł±, rozwijaj±c±± się latami a jej dokładne przyczyny nadal nie s± znane, mimo wieloletnich badań. Pierwsze objawy choroby mog± pojawić się między 1 a 7 rokiem życia i dotyczyć jednego lub obu oczu. Pocz±tkowo jest to punktowe, pojedyncze zmętnienie, zwykle w ¶rodkowym polu tylnej czę¶ci soczewki, które widoczne jest jedynie w badaniu okulistycznym. W tym okresie pies nie ma żadnych problemów z widzeniem i zachowuje się zupełnie normalnie.
U większo¶ci psów rozwój choroby zatrzyma się na tym etapie, jednak u niektórych pojawiaj± się kolejne zmętniałe punkty, aż z czasem dojdzie do zmętnienia całej soczewki i całkowitej ¶lepoty. Łatwo wtedy zauważyć zmieniony wygl±d oka, w którym widać mleczno-biał± soczewkę a niekiedy także silnie rozszerzenie Ľrenicy (patrz zdjęcie).
 

ZDROWE OKO ZAAWANSOWANA ZAĆMA

Podobnie jak przy PRA do rozpoznania choroby potrzebne jest badanie okulistyczne, w którym można ocenić umiejscowienie i rozległo¶ć zmian w obrębie soczewki. Ponieważ pierwsze zmiany na soczewce mog± pojawiać się w różnym wieku, badaniu powinno być powtarzane co roku.

Leczenie

Obecnie metod± z wyboru w leczeniu zaćmy jest zabieg usunięcia zmętniałej soczewki metod± fakoemulsyfikacji (ang. phacoemulsification). Zabieg ten można wykonać na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej we Wrocławiu.

Zapobieganie

Jednym sposobem zapobiegania chorobie jest wykluczanie z rozrodu psów dotkniętych zaćm± dziedziczn±. Dokładny mechanizm dziedziczenia tego schorzenia nie jest jeszcze poznany, ale podejrzewa się, że zaćmę warunkuje obecno¶ć genu autosomalnego dominuj±cego z niepełn± penetracj±.

Czy można walczyć z katarakt±?
 

Walka z dziedzicznymi chorobami oczu rozpoczęła się w Anglii w roku 1968, gdy Dr. Keith C. Barnett zacz±ł pomagać członkom The Golden Retriever Club i opracował system ochrony przed dziedziczn± katarakt±.
Jest on zdania, że w przypadku hodowli opartej wył±cznie na psach czystych problem zostanie wyeliminowany w przeci±gu dwóch generacji, ponieważ jest to przypadek genu dominuj±cego.
 

Postępuj±cy zanik siatkówki  PRA - Progressive Retinal Atrophy

Badanie okulistyczne w kierunku PRA można przeprowadzać najwcze¶niej w 4 miesi±cu życia psa.

Należy także przeprowadzać badania kontrolne u szczeniaków pochodz±cych od zdrowych rodziców, co pozwoli na wykrycie nosicieli genu PRA.

Chorzy rodzice ( genotyp C) musz± być natychmiast wykluczeni z hodowli. Natomiast psa z wynikiem B można kryć tylko psem z A, natomiast pies o genotypie A może być krzyżowany zarówno z osobnikiem o genotypie A jak i B.)

Dopuszcza się następuj±ce warianty :
A + A - wszystkie szczenięta będ± posiadać genotyp A
A + B - 50% szczeni±t z miotu będzie A, natomiast 50% B
B + B - 50% B, 25% A, 25% C
B + C - 50% B, 50% C
C + A - 100% szczeni±t B
C + C - 100% C

Ryzyko otrzymania w hodowli chorych zwierz±t jest znacz±co niskie przy dopuszczaniu do rozmnażania jedynie zdrowych osobników.

Wyniki:
P.R.A. czysty - genotyp A
P.R.A. nosiciel - genotyp B
P.R.A. zainfekowany - genotyp C

Podsumowanie

Dystrofia rogówki

Mętno¶ć rogówki, która pojawia się bez jej zapalenia i zakłóca patrzenie. Zwykle rozpoczyna się od złogów w rogówce. Choroba spowodowana nieprawidłowym odkładaniem się lipidów w rogówce oka. Pojawia się w różnym okresie życia od kilku miesięcy do kilku lat. Dlatego badanie to powinno się przeprowadzać  kilka razy w ci±gu życia psa. Dystrofia atakuje zarówno jedno jak i drugie oko , choć może to się zdarzyć w różnym czasie. Na skutek zaburzenia metabolizmu lipidów (tłuszczy) w obrębie rogówki, dochodzi do gromadzenia się złogów (kryształów) tłuszczu, najczę¶ciej cholesterolu. Złogi te s± widoczne w postaci malutkich szaro-mlecznych punktów zmętnienia na rogówce, które występuj± w obu oczach, zwykle symetrycznie. Zmianom tym nie towarzysz± żadne inne objawy - brak jest wycieków z oczu czy zaczerwienia spojówek.
Schorzenie nie zaburza widzenia ani nie jest bolesne, dlatego leczenie nie jest w tym wypadku konieczne.
 

Dystrofia pigmentowanego nabłonka siatkówki /RPED/:

Jedn± z wielu istotnych funkcji RPE jest niszczenie zużytych zewnętrznych segmentów fotoreceptora /ang. POS/. Fotoreceptory zawieraj± barwnik wzrokowy, w obrębie którego zachodzi proces fototransdukcji. Zewnętrzny segment pręcika odnawia się w ci±gu 10 dni. Podstawowy materiał do jego odtwarzania jest dostarczany przez komórki RPE, jako wynik rozkładania przez nie wykorzystanego POS. Uszkodzone komórki RPE nie mog± dostatecznie szybko rozkładać wykorzystanego POS, ani efektywnie uczestniczyć w wytwarzaniu nowego. W efekcie fotorecepory czopków i pręcików degeneruj± się i widzenie zostaje zaburzone. Psy dotknięte tym schorzeniem trac± zdolno¶ć widzenia centralnego , zachowuj±c peryferyjne pole widzenia. Bez w±tpienia istniej± predyspozycje genetyczne do wyst±pienia powyższego schorzenia. Dowodem jest fakt zapadania na nie przez psy poszczególnych ras i pochodz±cych z okre¶lonych hodowli. Istnieje jednak wiele czynników wpływaj±cych na przebieg i stopień degeneracji. Ostatnie badania dowiodły, że cierpi±ce na nie psy wykazuj± hiperwitaminozę E, pomimo prawidłowej podaży tej witaminy w diecie. Z tego punktu widzenia można by przypuszczać, iż PRED może być po prostu ocznym objawem wrodzonej anomalii mechanizmu metabolizowania tokoferolu /wit. E/. Wiek, w którym ujawnia się choroba jest jednym z najbardziej niesprzyjaj±cych czynników przy opracowywaniu schematów kontroli rozwijania się schorzeń oczu. Wykrywalne, wrodzone predyspozycje lub wczesne ujawnienie się zaburzeń pozwalaj± na eliminację danego psa z programu hodowlanego. Wyst±pienie objawów chorobowych w póĽniejszym okresie życia oznacza, ze mieszanie materiału genetycznego wyst±pi zanim zostanie okre¶lony genotyp choroby. PRED jest chorob± występuj±c± m.in. u briardów. Chorobę można wykryć badaniem okulistycznym u psów powyżej 12-ego miesi±ca życia ale najczę¶ciej badane s± psy 18-sto miesięczne.
 

Lekarz okulista upoważniony do badania i wpisu w rodowód wyników badań:

JACEK GARNCARZ   www.garncarz.pl 

Powrót